Od 1 stycznia 2026 r. zacznie w pełni obowiązywać mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), potocznie nazywany podatkiem węglowym.
To jeden z najważniejszych elementów unijnej polityki klimatycznej, mający wyrównać koszty emisji CO₂ między producentami z Unii Europejskiej a importerami spoza niej.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa sprowadzające określone towary do UE będą musiały rozliczać emisje dwutlenku węgla powstałe przy ich produkcji.
Kiedy zacznie obowiązywać CBAM?
Pełne wdrożenie CBAM nastąpi 1 stycznia 2026 roku, ale zakup certyfikatów za emisje związane z importem towarów w roku 2026 będzie możliwy dopiero od 1 lutego 2027 roku.
Natomiast pierwsze deklaracje CBAM importerzy będą musieli złożyć do 30 września 2027 roku – za emisje z roku 2026.
Okres przejściowy trwa do końca 2025 roku – w tym czasie importerzy raportują dane, ale nie muszą jeszcze kupować certyfikatów.
Jak działa mechanizm CBAM?
Podstawową zasadą CBAM jest obowiązek zakupu certyfikatów CBAM, które mają odzwierciedlać emisję CO₂ związaną z produkcją importowanych towarów.
Importer będzie musiał przedstawić odpowiednią liczbę certyfikatów odpowiadających emisjom wbudowanym w towary, które wprowadził na rynek UE.
Co istotne, możliwe będzie odliczenie kosztów emisji, jeśli importer udokumentuje, że zapłacił już za emisję CO₂ w kraju produkcji.
W takim przypadku liczba wymaganych certyfikatów zostanie odpowiednio pomniejszona.
Kogo dotyczy CBAM?
Mechanizm obejmie import towarów o wysokiej emisji CO₂, w szczególności:
- stal i żelazo,
- aluminium,
- cement,
- nawozy,
- energię elektryczną,
- wodór.
Każdy importer z siedzibą w UE będzie musiał uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM, zanim rozpocznie import towarów objętych mechanizmem.
Tylko taki podmiot będzie uprawniony do składania deklaracji i zakupu certyfikatów.
Najważniejsze obowiązki importerów
Od 2026 roku importerzy będą musieli:
- Złożyć wniosek o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM (do 31 marca 2026 r.),
- Raportować emisje rzeczywiste lub szacunkowe dla importowanych towarów,
- Nabywać odpowiednią liczbę certyfikatów CBAM,
- Składać coroczne deklaracje CBAM do 30 września każdego roku,
- Prowadzić ewidencję i przechowywać dokumentację potwierdzającą dane o emisjach.
Importerzy będą mogli zlecać składanie deklaracji innym podmiotom, jednak pełna odpowiedzialność pozostaje po stronie zgłaszającego.
Kto jest zwolniony z obowiązków CBAM?
Importerzy, którzy w ciągu roku sprowadzą towary CBAM o łącznej masie netto nieprzekraczającej 50 ton, zostaną zwolnieni z obowiązków wynikających z rozporządzenia (UE) 2023/956.
To ułatwienie ma chronić mniejszych importerów przed nadmiernym obciążeniem administracyjnym.
Od 2027 r. – obowiązek stałego bilansowania certyfikatów
Od 2027 roku upoważnieni zgłaszający będą musieli utrzymywać odpowiedni stan certyfikatów CBAM w rejestrze.
Na koniec każdego kwartału liczba posiadanych certyfikatów musi odpowiadać co najmniej 50% emisji wbudowanych w towary przywiezione od początku roku kalendarzowego.
Co warto zrobić już teraz?
Okres przejściowy trwa do końca 2025 r. – to ostatni moment, by przygotować się do nowych obowiązków.
Warto już teraz:
✅ przeanalizować strukturę importu,
✅ zweryfikować, które towary podlegają CBAM,
✅ opracować system gromadzenia danych o emisjach,
✅ zaplanować procedury raportowania,
✅ przygotować budżet na zakup certyfikatów.